O pojęciu jednostki tekstu prawnego

MAŁGORZATA GĘBKA-WOLAK ANDRZEJ MOROZ

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

pdf icoPełny tekst (pl)  

Polonica 38, s.1-16

doi: http://dx.doi.org./10.17651/POLON.38.3

Abstract

On the notion of legal text unit

The article discusses the linguistic status of specialist vocabulary, as well as the procedures used for its identification and description. Our theoretical analysis is based on a selection of penal law texts. The purpose of the article is to define the notion of legal text unit and to prove its relevance for linguistic research. The paper presents the relationships between a legal text unit, a language unit, a collocation and a term. We sug-gest that in order to identify specialist language units, the analysis should be based on a corpus consisting only of texts representing each particular field. Finally, the article discusses the basic mechanisms used for transforming general language units into legal language units.

Słowa kluczowe

język prawny, leksyka specjalistyczna, jednostka tekstu prawnego, kolokacja, termin.

Keywords

legal language, specialist vocabulary, judicial text units, collocations, terms.

Bibliografia

Bednarek A., Grochowski M., 1993, Zadania z semantyki językoznawczej, Toruń.

Bogusławski A., 1976, O zasadach rejestracji jednostek języka, Poradnik Językowy 8, s. 356-364.

— 1978, Jednostki języka a produkty językowe. Problem orzeczeń peryfrastycznych, [w:] Z zagadnień słownictwa współczesnego języka polskiego, red. M. Szymczak, Wrocław, s. 17-30.

— 1988a, Preliminaria gramatyki operacyjnej, Polonica 13, s. 163-223.

— 1988b, Język w słowniku, Wrocław.

— 1996, Jeszcze o delimitacji bilateralnych wielkości językowych, [w:] Symbolae Slavisticae. Dedykowane Pani Profesor Hannie Popowskiej-Taborskiej, red. E. Rzetelska-Feleszko, Warszawa, s. 47-55.

Bogusławski A., Danielewiczowa M., 2005, Verba Polona Abscondita. Sonda słownikowa III, Warszawa.

Bogusławski A., Wawrzyńczyk J., 1993, Polszczyzna, jaką znamy. Nowa sonda słownikowa, Warszawa.

Danielewiczowa M., 2012, W głąb specjalizacji znaczeń. Przysłówkowe metapredykaty atestacyjne, Warszawa.

— 2016, Dosięgnąć przedmiotu. Rzecz o Ferdynandzie de Saussurze, Warszawa.

Dobaczewski A., 1998, Cechy składniowe i semantyczne polskich dopowiedzeń potwierdzających, Warszawa.

Gajda S., 1990, Wprowadzenie do teorii terminu, Opole.

— 2014, Styl naukowy, [w:] Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin, s. 183-200.

Gębka-Wolak M., 2014a, O interpretacji tekstu prawnego (z uwzględnieniem koncepcji kontekstu kulturalnego), [w:] Kulturowe konteksty języka, red. B. Afeltowicz, J. Ignatowicz-Skowrońska, Szczecin, s. 93-106.

— 2014b, Wstępne uwagi o normie składniowej aktów prawnych, Poznańskie Spotkania Językoznawcze 28, s. 25-37.

— 2015, Kierunki badań szyku w tekstach prawnych, [w:] Język, urząd, prawo, red. M. Czachorowska, Bydgoszcz, s. 21-32.

— 2016, Kolokacje w tekstach prawnych — czyn zabroniony, Poznańskie Spotkania Językoznawcze 31, s. 127-138.

Gębka-Wolak M., Moroz A., 2016a, Słownik kolokacji prawnych — wybrane problemy metodologiczne, [w:] System — Tekst — Człowiek. Studia nad dawnymi i współczesnymi językami słowiańskimi, red. M. Gębka-Wolak, I. Kaproń-Charzyńska, J. Kamper-Warejko, Toruń, s. 221-242.

— 2016b, Kolokacje w tekstach prawnych — problemy proceduralne, Poznańskie Spotkania Językoznawcze 31, s. 113-125.

Grochowski M., 1982, Zarys leksykologii i leksykografii, Toruń.

— 1987, O kryteriach określania przedmiotu leksykologii, Studia Linguistica Polono-Jugoslavica 5, s. 151-155.

— 2012a, Główne kierunki badań syntaktycznych w Polsce w drugiej połowie XX wieku i na początku XXI wieku, [w:] Językoznawstwo w Polsce. Kierunki badań i perspektywy rozwoju, red. M. Grochowski, Warszawa, s. 139-155.

— 2012b, Słownik i gramatyka — centrum języka i językoznawstwa. Wprowadzenie do problematyki, [w:] Horyzonty humanistyki, red. S. Gajda, Opole, s. 85-104.

Hałas B., 1995, Terminologia języka prawnego, Zielona Góra.

Hiltunen R., 2012, The Grammar And Structure Of Legal Texts, [w:] The Oxford Handbook of Language and Law, ed. L. Solum, P. Tiersma, Oxford, s. 39-51.

Języki specjalistyczne. Słownik terminologii przedmiotowej, 2005, red. J. Lukszyn, Warszawa.

Karolak S., 2002, Podstawowe struktury składniowe języka polskiego, Warszawa.

Karpiński Ł., 2008, Zarys leksykografii terminologicznej, Warszawa.

Lukszyn J., 2001, Termin i system terminologiczny w świetle praktyki terminologicznej, [w:] J. Lukszyn, Metajęzyk lingwistyki. Systemowy słownik terminologii lingwistycznej, Warszawa, s. 7-25.

Malinowski A., 2006, Polski język prawny. Wybrane zagadnienia, Warszawa.

— 2008, Redagowanie tekstu prawnego. Wybrane wskazania logiczno-językowe, Warszawa.

Moroz A., 2013, Zależność a kookurencja: dwa różne sposoby wiązania wyrażeń, Studia Językoznawcze: synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny 12, s. 121-132.

— 2014a, Lingwistyczne sposoby kształtowania kulturowego dystansu władzy na przykładzie tekstów prawnych, [w:] Kulturowe konteksty języka, red. B. Afeltowicz, J. Ignatowicz-Skowrońska, Szczecin, s. 211-221.

— 2014b, Granice błędu: norma językowa a teksty prawne, Poznańskie Spotkania Językoznawcze 28, s. 93-107.

— 2015a, Eliptyczność tekstów prawnych, [w:] Język, urząd, prawo, red. M. Czachorowska, Bydgoszcz, s. 113-124.

— 2015b, Językowe aspekty trudności w interpretacji tekstów prawnych, Kwartalnik Sądowy Apelacji Gdańskiej 3, s. 7-25.

— 2016, Kolokacje w tekstach prawnych — wykonanie orzeczenia, Poznańskie Spotkania Językoznawcze 31, s. 139-149.

Saussure de F., 1991, Kurs językoznawstwa ogólnego, Warszawa.

— 2004, Szkice z językoznawstwa ogólnego, Warszawa.

Stępień M., 2014, Wyrażenia parentetyczne w strukturze wypowiedzi. Właściwości semantyczne, składniowe, prozodyczne, Warszawa.

Wielki słownik języka polskiego, red. P. Żmigrodzki, http://www.wsjp.pl/ [dostęp: 8.09.2017].

Zieliński M., 2004, Język prawny, język administracyjny, język urzędowy, [w:] Język — Prawo — Społeczeństwo, red. E. Malinowska, Opole, s. 9-18.